బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫారం వ్యాపారాన్ని ఎలా ప్రారంభించాలి

జులై 9, 2011 14:47 IST 23 అభిప్రాయాలు
విషయ సూచిక

బీహార్‌లో కోళ్ల పెంపకం ఒక ముఖ్యమైన వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపం మరియు ఇది రైతులకు, గ్రామీణ పారిశ్రామికవేత్తలకు, మరియు చిన్న వ్యాపార యజమానులకు ఆదాయ అవకాశాలను అందించగలదు. పాట్నా వంటి పట్టణ కేంద్రాలతో పాటు జిల్లా మరియు గ్రామీణ మార్కెట్లలో కూడా కోడి మాంసం మరియు గుడ్లకు డిమాండ్ కొనసాగుతుండటం, వ్యవస్థీకృత కోళ్ల ఉత్పత్తికి అవకాశాలను సృష్టిస్తోంది.

మీరు ఒక చిన్న బ్రాయిలర్ యూనిట్‌ను ఏర్పాటు చేయాలనుకున్నా లేదా ఒక పెద్ద లేయర్ ఫామ్‌ను ఏర్పాటు చేయాలనుకున్నా, విజయం అనేది సరైన ప్రణాళిక, స్థానిక నిబంధనలను పాటించడం, నాణ్యమైన ముడిసరుకుల లభ్యత మరియు క్రమబద్ధమైన ఆర్థిక నిర్వహణపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఈ గైడ్ బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫామ్‌ను ఎలా ప్రారంభించాలి, అంచనా పెట్టుబడి అవసరాలు, ప్రభుత్వ సహాయ పథకాలు, అవసరమైన రిజిస్ట్రేషన్‌లు మరియు నిధుల ఎంపికల వంటి విషయాలను వివరిస్తుంది. బంగారు రుణాలు అది అర్హులైన వ్యాపారవేత్తలకు మూలధనాన్ని సమకూర్చుకోవడంలో సహాయపడవచ్చు.

బీహార్‌లో కోళ్ల పెంపకాన్ని ఎందుకు పరిగణించాలి?

బీహార్‌లో పెద్ద సంఖ్యలో వినియోగదారులు మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆహార సేవల రంగం ఉండటం వల్ల, పౌల్ట్రీ ఉత్పత్తులకు గిరాకీ పెరుగుతోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పశు మరియు మత్స్య వనరుల శాఖ ద్వారా పౌల్ట్రీ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను కూడా ప్రవేశపెట్టింది. వీటిలో సమీకృత పౌల్ట్రీ అభివృద్ధి పథకం (IPDS) ఒకటి. ఈ పథకం, ప్రస్తుత పథకం మార్గదర్శకాలు మరియు అర్హతా ప్రమాణాలకు లోబడి, బీహార్‌లోని మొత్తం 38 జిల్లాలలో అందుబాటులో ఉంది.

పెట్టుబడి పెట్టే ముందు, వ్యాపారవేత్తలు స్థానిక మార్కెట్ డిమాండ్, మేత లభ్యత, రవాణా ఖర్చులు, పశువైద్య సహాయం మరియు తమ జిల్లాలోని పోటీని అంచనా వేసుకోవాలి.

చాలా మంది పారిశ్రామికవేత్తలు బీహార్‌ను ఎందుకు పరిగణిస్తారు

  • గుడ్లు మరియు కోడి మాంసానికి భారీ వినియోగదారుల సంఖ్య ఉంది.
  • జిల్లా స్థాయి పశుసంపద మరియు పశువైద్య సేవలకు ప్రాప్యత
  • అర్హులైన దరఖాస్తుదారులకు ప్రభుత్వ మద్దతుగల పౌల్ట్రీ పథకాల లభ్యత
  • చిన్న పెరటి యూనిట్లకు మరియు వాణిజ్య వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు అవకాశం

సరైన కోళ్ల పెంపకం నమూనాని ఎంచుకోండి

వ్యవసాయ నమూనా

పర్పస్

ఉత్పత్తి చక్రం

ఉత్తమంగా సరిపోతుంది

బ్రాయిలర్ పెంపకం

పక్షులను ప్రధానంగా మాంసం ఉత్పత్తి కోసం పెంచుతారు.

ప్రతి ఉత్పత్తి చక్రానికి సుమారుగా 5–7 వారాలు.

తక్కువ ఉత్పత్తి చక్రాలను కోరుకునే పారిశ్రామికవేత్తలు మరియు quickఎర్ మార్కెట్ సంసిద్ధత.

లేయర్ ఫార్మింగ్

కోళ్లను ఎక్కువ కాలం పాటు గుడ్ల ఉత్పత్తి కోసం పెంచుతారు.

పక్షులు గుడ్లు పెట్టే వయస్సుకు చేరుకున్న తర్వాత దీర్ఘకాలిక ఉత్పత్తి.

క్రమమైన గుడ్ల ఉత్పత్తి మరియు పునరావృత అమ్మకాలపై దృష్టి సారించిన వ్యాపారాలు.

కాంట్రాక్ట్ ఫార్మింగ్

ఒక ఇంటిగ్రేటర్ అంగీకరించిన నిబంధనల ప్రకారం కోడిపిల్లలను, మేతను సరఫరా చేయవచ్చు మరియు ఉత్పత్తిని కొనుగోలు చేయవచ్చు.

  • రాజధాని
  • దిగువ ముందు
  • ఉత్తమమైనది
  • కార్యాచరణ మద్దతు కోరుకునే ప్రారంభకులు
  • ప్రారంభకులకు చిట్కా

చాలా మంది కొత్త రైతులు బ్రాయిలర్ లేదా కాంట్రాక్ట్ ఫార్మింగ్‌తో ప్రారంభిస్తారు, ఎందుకంటే పెద్ద వాణిజ్య లేయర్ ఫామ్‌తో పోలిస్తే ఈ పద్ధతులకు సాధారణంగా తక్కువ ప్రారంభ పెట్టుబడి అవసరం అవుతుంది.

బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫారం ప్రారంభించడానికి దశలవారీ మార్గదర్శిని

  1. వ్యాపార ప్రణాళికను సిద్ధం చేయండి

మీ ప్రణాళికలో పక్షుల సంఖ్య, షెడ్ పరిమాణం, మేత అవసరాలు, కూలీల ఖర్చులు, విపణన మార్గాలు మరియు అంచనా వేయబడిన నగదు ప్రవాహం వంటివి ఉండాలి. రుణాలు లేదా ప్రభుత్వ పథకాలకు దరఖాస్తు చేసేటప్పుడు తరచుగా ఒక లిఖిత ప్రణాళిక అవసరం అవుతుంది.

  1. అనువైన భూమిని ఎంచుకోండి

స్థానిక అధికారులు కోరిన చోట, నమ్మకమైన నీటి సరఫరా, రహదారి సౌకర్యం, విద్యుత్తు మరియు నివాస ప్రాంతాలకు తగినంత దూరం ఉన్న ప్రదేశాన్ని ఎంచుకోండి. చిన్న పెరటి యూనిట్ల కంటే పెద్ద వాణిజ్య వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు సాధారణంగా గణనీయంగా ఎక్కువ భూమి అవసరం అవుతుంది.

  1. అవసరమైన అనుమతులు పొందండి

వ్యాపార పరిమాణాన్ని బట్టి, మీకు ఇవి అవసరం కావచ్చు:

  • పంచాయతీ లేదా మున్సిపల్ నిరభ్యంతర పత్రం (NOC)
  • ఉద్యమ్ (MSME) నమోదు
  • వర్తిస్తే GST నమోదు
  • ప్రాసెస్ చేసిన పౌల్ట్రీ ఉత్పత్తుల కోసం FSSAI రిజిస్ట్రేషన్ లేదా లైసెన్స్
  • వర్తించే చోట, పెద్ద వాణిజ్య వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు కాలుష్య నియంత్రణ బోర్డు అనుమతి
  1. కోళ్ల షెడ్డును నిర్మించుకోండి లేదా అద్దెకు తీసుకోండి

పక్షుల ఆరోగ్యానికి తగినంత గాలి ప్రసరణ, మురుగునీటి పారుదల, వెలుతురు మరియు పరుపుల నిర్వహణ చాలా ముఖ్యం. ప్రాథమిక పరికరాలలో సాధారణంగా మేత తొట్టెలు, నీటి తొట్టెలు, పిల్లలను పొదిగే తొట్టెలు, తూకం యంత్రాలు మరియు మేత నిల్వ చేసే స్థలం ఉంటాయి.

  1. కోడిపిల్లల మూలం మరియు మేత

వీలైనప్పుడల్లా రిజిస్టర్ చేయబడిన లేదా పేరున్న హేచరీల నుండి కోడిపిల్లలను కొనండి. దాణా సాధారణంగా పునరావృతమయ్యే అతిపెద్ద ఖర్చులలో ఒకటి, కాబట్టి సరఫరాదారులను పోల్చి చూసి, సరైన నిల్వ పరిస్థితులను పాటించండి.

  1. జీవ భద్రతను అమలు చేయండి

పరిశుభ్రతను పాటించండి, అనవసరమైన సందర్శకులను నిరోధించండి, పశువైద్య టీకాల షెడ్యూళ్లను అనుసరించండి మరియు పక్షుల ఆరోగ్యం మరియు మరణాల రికార్డులను ఉంచండి. వ్యాధి నిర్వహణ మార్గదర్శకత్వం కోసం అర్హతగల పశువైద్య నిపుణులను సంప్రదించండి.

బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫారం ఏర్పాటుకు అయ్యే అంచనా వ్యయం

జిల్లా, భూ యాజమాన్యం, నిర్మాణ సామగ్రి మరియు మార్కెట్ ధరలను బట్టి ఖర్చులు మారుతూ ఉంటాయి. ఈ క్రింది శ్రేణులు కేవలం సూచిక మాత్రమే.

ప్రారంభ స్థాయి - చిన్న బ్రాయిలర్ ఫారం (1,000 పక్షులు)

ఖర్చుల

అంచనా వ్యయం (INR)

షెడ్ నిర్మాణం

1.5–3 లక్షలు

చిక్స్

35,000-50,000

ఫీడ్ (ఒక చక్రం)

1–1.5 లక్షలు

సామగ్రి

30,000-60,000

మందులు & టీకాలు

5,000-10,000

మొత్తం

3–5 లక్షలు

పెద్ద స్థాయిలో - వాణిజ్య గుడ్ల ఉత్పత్తి క్షేత్రం (5,000 పక్షులు)

సూచనాత్మక ప్రాజెక్ట్ వ్యయం: సుమారుగా 40–50 లక్షల రూపాయలు.

బీహార్ ప్రభుత్వం గతంలో పౌల్ట్రీ మద్దతు కార్యక్రమాల కింద 5,000 లేయర్ కోళ్ల ఫారం కోసం సుమారుగా 48.5 లక్షల రూపాయల యూనిట్ వ్యయాన్ని ఉపయోగించింది, ఇది ప్రణాళికకు ఒక సూచనగా ఉపయోగపడుతుంది.

గమనిక: భూమి యాజమాన్యం, స్థానిక కూలీల రేట్లు, దాణా ధరలు మరియు పరికరాల స్పెసిఫికేషన్‌లను బట్టి వాస్తవ ఖర్చులు మారవచ్చు. మీ బడ్జెట్‌ను ఖరారు చేసే ముందు ప్రస్తుత కొటేషన్లను పొందండి.

బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫార్మింగ్‌కు ప్రభుత్వ సబ్సిడీ

బీహార్ సమీకృత పౌల్ట్రీ అభివృద్ధి పథకం (IPDS), పశు మరియు మత్స్య వనరుల శాఖ ద్వారా అర్హత గల పౌల్ట్రీ ప్రాజెక్టులకు ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది. ప్రభుత్వ అనుబంధ వనరుల ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న పథకం సమాచారం ప్రకారం, వర్గం, అర్హత మరియు వర్తించే పరిమితులకు లోబడి, ఆమోదించబడిన ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో 30% నుండి 50% వరకు సబ్సిడీ మద్దతు ఉండవచ్చు.

సాధారణంగా అవసరమైన పత్రాలు

  • ఆధార్ కార్డు
  • బీహార్ నివాస రుజువు
  • భూమి యాజమాన్యం లేదా లీజు పత్రాలు
  • బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు
  • ప్రాజెక్ట్ నివేదిక (DPR)
  • పథకంలో పేర్కొన్నట్లయితే శిక్షణ ధృవీకరణ పత్రం

గమనిక: సబ్సిడీ లభ్యత, శాతాలు మరియు దరఖాస్తు గడువులు మారవచ్చు. దరఖాస్తుదారులు దరఖాస్తు చేసే ముందు బీహార్ ప్రభుత్వ అధికారిక పోర్టల్‌లో లేదా జిల్లా పశుసంవర్ధక కార్యాలయం ద్వారా తాజా మార్గదర్శకాలను సరిచూసుకోవాలి.

కోళ్ల ఫారం కోసం నిధుల ఎంపికలు

వ్యవసాయ లేదా MSME రుణాలు

బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థలు అర్హత గల పౌల్ట్రీ ప్రాజెక్టుల కోసం రుణాలను అందిస్తాయి. రుణదాత యొక్క క్రెడిట్ మదింపుకు లోబడి, ఈ ఫైనాన్సింగ్ షెడ్లు, పరికరాలు, కోడిపిల్లలు, మేత మరియు నిర్వహణ మూలధనాన్ని కవర్ చేయవచ్చు.

వ్యాపార రుణాలు

అర్హులైన పారిశ్రామికవేత్తలు వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాల కోసం వ్యాపార రుణాలను పరిశీలించవచ్చు. రుణ ఆమోదం అనేది రుణదాత విధానాలు, పత్రాలు, మరియు ఇతర అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.payనిర్వహణ సామర్థ్యం మరియు ఇతర అర్హత ప్రమాణాలు.

గోల్డ్ లోన్

అర్హత గల బంగారు ఆభరణాలు ఉన్న వ్యక్తులు షెడ్ నిర్మాణం, పరికరాల కొనుగోలు, దాణా సేకరణ లేదా నిర్వహణ మూలధనం వంటి వ్యాపార సంబంధిత ఖర్చుల కోసం బంగారు రుణాన్ని పరిగణించవచ్చు.

బంగారం మరియు వెండి పూచీకత్తుపై రుణాల మంజూరుపై రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఆదేశాలు, 2025 ప్రకారం, రుణదాతలు రుణ కాలపరిమితి అంతటా నిర్దేశించిన లోన్-టు-వాల్యూ (LTV) పరిమితులను తప్పనిసరిగా పాటించాలి. రుణగ్రహీతలు రుణం తీసుకునే ముందు తాజా ఆర్‌బిఐ మార్గదర్శకాలను మరియు రుణదాతల నిబంధనలను సమీక్షించుకోవాలి.

IIFL ఫైనాన్స్ గోల్డ్ లోన్ మీ పౌల్ట్రీ ఫారం ఏర్పాటుకు ఎలా సహాయపడగలదు

అర్హతకు లోబడి, బంగారు రుణ డాక్యుమెంటేషన్మరియు రుణదాత యొక్క విధానాలను బట్టి, అర్హత కలిగిన బంగారు ఆభరణాలను తాకట్టుగా పెట్టడం ద్వారా నిధులను సమకూర్చుకోవడానికి ఐఐఎఫ్ఎల్ ఫైనాన్స్ గోల్డ్ లోన్ సహాయపడవచ్చు.

రుణ మొత్తాన్ని ఈ క్రింది అర్హత గల వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించవచ్చు:

  • కోళ్ళ షెడ్లను నిర్మించడం లేదా మెరుగుపరచడం
  • ఫీడర్లు, డ్రింకర్లు మరియు బ్రూడర్లను కొనుగోలు చేయడం
  • కోడిపిల్లలు మరియు మేత కొనడం
  • ప్రారంభ నిర్వహణ మూలధన అవసరాలను తీర్చడం
  • సీజనల్ నగదు ప్రవాహ అవసరాలను నిర్వహించడం

రుణ మంజూరు, మొత్తం, వడ్డీ రేటు, కాలపరిమితి మరియు పంపిణీ అనేవి IIFL ఫైనాన్స్ యొక్క మదింపు మరియు వర్తించే నిబంధనలు మరియు షరతులకు లోబడి ఉంటాయి. రుణగ్రహీతలు పునః మూల్యాంకనం చేసుకోవాలి.payఏదైనా రుణం తీసుకునే ముందు అభివృద్ధి సామర్థ్యాన్ని తనిఖీ చేసుకోవాలి.

ముగింపు

బీహార్‌లో కోళ్ల పెంపకాన్ని చిన్న పెరటి యూనిట్ నుండి వాణిజ్య లేయర్ లేదా బ్రాయిలర్ ఆపరేషన్ వరకు వివిధ స్థాయిలలో చేపట్టవచ్చు. అర్హులైన పారిశ్రామికవేత్తలకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కోళ్ల పెంపకం అభివృద్ధి పథకాలు, పశువైద్య సహాయం మరియు ఆర్థిక సహాయ ఎంపికలను అందిస్తుంది. అయితే, రాబడులకు హామీ లేదు మరియు అవి మార్కెట్ పరిస్థితులు, ఉత్పత్తి సామర్థ్యం మరియు ఆర్థిక క్రమశిక్షణపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

పెట్టుబడి పెట్టే ముందు, ఒక సవివరమైన ప్రాజెక్ట్ నివేదికను సిద్ధం చేసుకోండి, ప్రస్తుత సబ్సిడీ మార్గదర్శకాలను సరిచూసుకోండి, నిర్వహణ మూలధన అవసరాలను అంచనా వేయండి మరియు నిధుల ఎంపికలను జాగ్రత్తగా పోల్చి చూసుకోండి. మీకు అర్హత గల వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం నిధులు అవసరమైతే, రుణదాత యొక్క అర్హతా ప్రమాణాలు, పత్రాల అవసరాలు మరియు వర్తించే నిబంధనలు మరియు షరతులకు లోబడి, ఐఐఎఫ్ఎల్ ఫైనాన్స్ గోల్డ్ లోన్ అనేది మీరు పరిగణించదగిన ఒక ఫైనాన్సింగ్ ఎంపిక కావచ్చు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

Q1.

బీహార్‌లో కోళ్ల ఫారం ఏర్పాటు చేయడానికి ఎంత భూమి అవసరం?

జ.

500–1,000 పక్షులు ఉండే ఒక చిన్న బ్రాయిలర్ యూనిట్‌కు సుమారుగా 1,000–2,000 చదరపు అడుగుల షెడ్ స్థలం అవసరం కావచ్చు. పెద్ద వాణిజ్య ఫారాలకు షెడ్లు, నిల్వ మరియు వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం గణనీయంగా ఎక్కువ స్థలం అవసరం.

Q2.

బీహార్‌లో కోళ్ల పెంపకానికి నాకు సబ్సిడీ లభిస్తుందా?

జ.

అర్హులైన దరఖాస్తుదారులు ప్రస్తుత ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాలు, కేటగిరీ వారీ ప్రయోజనాలు మరియు పత్రాల అవసరాలకు లోబడి సమీకృత పౌల్ట్రీ అభివృద్ధి పథకం కింద దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.

Q3.

చిన్న కోళ్ల ఫారం ఏర్పాటు చేయడానికి కనీస పెట్టుబడి ఎంత?

జ.

భూమి లభ్యత మరియు స్థానిక ఖర్చులను బట్టి, దాదాపు 1-2 లక్షల రూపాయలతో పెరటిలో లేదా 200-500 పక్షుల చిన్న బ్రాయిలర్ యూనిట్‌ను ప్రారంభించవచ్చు.

Q4.

కోళ్ల ఫారం ప్రారంభించడానికి నాకు లైసెన్స్ అవసరమా?

జ.

చాలా వాణిజ్య వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు పంచాయతీ లేదా మున్సిపల్ ఎన్ఓసి వంటి స్థానిక అనుమతులు అవసరం. వ్యాపారం యొక్క పరిమాణం మరియు స్వభావాన్ని బట్టి జీఎస్టీ, ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ, లేదా కాలుష్య నియంత్రణ బోర్డు అనుమతి వంటి అదనపు రిజిస్ట్రేషన్లు అవసరం కావచ్చు.

Q5.

బంగారు రుణాన్ని కోళ్ల ఫారం ఖర్చుల కోసం ఉపయోగించవచ్చా?

జ.

రుణదాత యొక్క నిబంధనలు మరియు అర్హతా ప్రమాణాలకు లోబడి, షెడ్ నిర్మాణం, పరికరాల కొనుగోలు, పశువుల మేత సేకరణ మరియు నిర్వహణ మూలధనం వంటి అర్హత గల వ్యాపార ఖర్చుల కోసం బంగారు రుణాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.

Q6.

బీహార్‌లో కోళ్ల పెంపకం లాభదాయకమా?

జ.

లాభదాయకత అనేది మేత ఖర్చులు, పక్షుల ఆరోగ్యం, మరణాల రేటు, మార్కెట్ ధరలు, శ్రమ సామర్థ్యం మరియు వ్యవసాయ నిర్వహణ పద్ధతులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతకు జాగ్రత్తతో కూడిన ప్రణాళిక మరియు వ్యయ నియంత్రణ చాలా ముఖ్యం.

నిరాకరణ: ఈ బ్లాగులోని సమాచారం సాధారణ ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే మరియు నోటీసు లేకుండా మారవచ్చు. ఇది చట్టపరమైన, పన్ను లేదా ఆర్థిక సలహాగా పరిగణించబడదు. పాఠకులు వృత్తిపరమైన మార్గదర్శకత్వం తీసుకోవాలి మరియు వారి స్వంత అభీష్టానుసారం నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. ఈ కంటెంట్‌పై ఆధారపడటానికి IIFL ఫైనాన్స్ బాధ్యత వహించదు. ఇంకా చదవండి

గోల్డ్ లోన్ పొందండి
పేజీలోని అప్లై నౌ బటన్‌ను క్లిక్ చేయడం ద్వారా, టెలిఫోన్ కాల్స్, SMS, లెటర్స్, వాట్సాప్ మొదలైన ఏ విధంగానైనా IIFL అందించే వివిధ ఉత్పత్తులు, ఆఫర్లు మరియు సేవల గురించి మీకు తెలియజేయడానికి మీరు IIFL మరియు దాని ప్రతినిధులకు అధికారం ఇస్తున్నారు. 'టెలికాం రెగ్యులేటరీ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా' నిర్దేశించిన 'నేషనల్ డు నాట్ కాల్ రిజిస్ట్రీ'లో సూచించబడిన అయాచిత కమ్యూనికేషన్‌కు సంబంధించిన చట్టాలు అటువంటి సమాచారం/కమ్యూనికేషన్‌కు వర్తించవని మీరు ధృవీకరిస్తున్నారు. IIFL యొక్క గోప్యతా విధానం మరియు డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ చట్టం ప్రకారం మీ వ్యక్తిగత సమాచారంతో సహా మీ సమాచారాన్ని IIFL ఫైనాన్స్ ప్రాసెస్ చేస్తుంది, ఉపయోగిస్తుంది, నిల్వ చేస్తుంది మరియు నిర్వహిస్తుందని నేను అర్థం చేసుకున్నాను.
గోప్యతా విధానం (Privacy Policy)
చాలా చదవండి
బీహార్‌లో పౌల్ట్రీ ఫారం వ్యాపారాన్ని ఎలా ప్రారంభించాలి