आधार कार्ड विरुद्ध ई-आधार: ते एकच आहेत का?

केवायसी (KYC) पूर्ण करताना, पत्त्याचा पुरावा सादर करताना किंवा सार्वजनिक सेवेचा लाभ घेताना अनेकदा आधारची आवश्यकता असते आणि उपलब्ध असलेले दस्तऐवज पाकिटात ठेवलेल्या कार्डऐवजी डाउनलोड केलेली पीडीएफ (PDF) असू शकते. आधार कार्ड आणि ई-आधार यांची तुलना महत्त्वाची आहे, कारण जरी ते एकच आधार ओळख दर्शवत असले तरी, हे दोन्ही स्वरूप दिसायला वेगळे आहेत.

UIDAI ई-आधारचे वर्णन एक पासवर्ड-संरक्षित इलेक्ट्रॉनिक प्रत म्हणून करते, जी UIDAI द्वारे डिजिटल स्वाक्षरी केलेली असते आणि भौतिक प्रतीइतकीच वैध असते. त्यामुळे, यातील व्यावहारिक फरक हा स्वरूप आणि सादरीकरणाच्या पद्धतीत आहे, वेगळ्या आधार क्रमांकात किंवा कमी दर्जाच्या ओळखपत्रात नाही. हा लेख आधार कार्ड आणि ई-आधार यांमधील फरक , वैधता, पडताळणीची वैशिष्ट्ये, मास्क्ड आधार, सामान्य वापराची उदाहरणे आणि सध्याची ई-आधार डाउनलोड प्रक्रिया स्पष्ट करतो.

ई-आधार म्हणजे काय आणि ते प्रत्यक्ष कार्डपेक्षा कसे वेगळे आहे?

ई-आधार हे आधारचे इलेक्ट्रॉनिक स्वरूप आहे, जे UIDAI च्या 'मायआधार' सेवेद्वारे उपलब्ध आहे. पासवर्ड-संरक्षित PDF वर UIDAI ची डिजिटल स्वाक्षरी असते आणि त्यामध्ये जनसांख्यिकीय माहितीची व त्यातील छायाचित्राची ऑफलाइन पडताळणी करण्यासाठी एक सुरक्षित QR कोड असतो.

ई-आधार आणि मूळ आधार कार्ड यांमधील मुख्य फरक स्वरूपाचा आहे. UIDAI आधार पत्र, आधार पीव्हीसी कार्ड, ई-आधार आणि आधार ॲप यांना एकाच आधार क्रमांकाशी जोडलेली समान वैध स्वरूपे म्हणून मान्यता देते. पीव्हीसी कार्ड हा एक टिकाऊ भौतिक पर्याय आहे, तो उच्च वैधतेचा प्रकार नाही.

मुख्य फरक: आधार कार्ड आणि ई-आधार एका दृष्टिक्षेपात

आधार कार्ड आणि ई-आधार यांची व्यावहारिक तुलना ही ओळख स्थितीशी संबंधित नसून, ती वापर आणि सादरीकरणाशी संबंधित आहे.

दोन्ही स्वरूपे एकाच आधार रेकॉर्डकडे निर्देशित करतात; ई-आधार डाउनलोड केल्याने नवीन आधार क्रमांक तयार होत नाही. UIDAI नमूद करते की मान्यताप्राप्त आधार फॉर्म समान वैध आणि स्वीकारार्ह आहेत.

UIDAI-द्वारे जारी केलेले पीव्हीसी कार्ड हे सुरक्षित क्यूआर कोड, होलोग्राम आणि इतर सुरक्षा वैशिष्ट्ये असलेले एक टिकाऊ भौतिक स्वरूप आहे; त्याला अधिक वैधता नसते.

कायदेशीर वैधता: ई-आधार मूळ आधाराइतकेच वैध आहे का?

होय. UIDAI च्या मते, ई-आधार सर्व कामांसाठी भौतिक प्रतीइतकेच वैध आहे. इलेक्ट्रॉनिक फाईलवर UIDAI ची डिजिटल स्वाक्षरी असते, तर त्यातील सुरक्षित QR कोडमध्ये अंतर्भूत असलेल्या जनसांख्यिकीय माहितीची आणि छायाचित्राची ऑफलाइन पडताळणी करता येते.

एखादी विशिष्ट सेवा विहित आधार प्रमाणीकरण, ऑफलाइन-पडताळणी किंवा दस्तऐवज-सादर करण्याची प्रक्रिया वापरू शकते. ही प्रक्रियात्मक आवश्यकता व्यवहारासाठी ओळख कशी पडताळली जाते याच्याशी संबंधित आहे; त्यामुळे खऱ्या ई-आधारची वैधता कमी होत नाही.

टीप: नियमन केलेल्या केवायसीसाठी, अनुमत पडताळणी पद्धत लागू असलेल्या फ्रेमवर्कवर अवलंबून असू शकते.

मास्क्ड आधार म्हणजे काय?

मास्क्ड आधार या शब्दाचा अर्थ असा आहे की, आधार क्रमांकाचे पहिले आठ अंक “xxxx-xxxx” असे लिहून झाकलेले असतात आणि फक्त शेवटचे चार अंक दाखवले जातात.

ज्या प्रक्रियेसाठी पूर्ण आधार क्रमांकाची आवश्यकता असते, त्यासाठी मास्क्ड आधार लागू होणार नाही.

ई-आधार आणि प्रत्यक्ष आधार कधी वापरावे?

UIDAI मान्यताप्राप्त आधार फॉर्म्सना समान वैध मानत असल्याने, विशिष्ट प्रक्रियेमध्ये दस्तऐवज कसा सादर करायचा किंवा त्याची पडताळणी कशी करायची, हा पर्याय बहुतांशी व्यावहारिक असतो.

ई-आधार खालील परिस्थितीत सोयीस्कर ठरू शकते:

• ऑनलाइन फॉर्मवर आधार दस्तऐवज अपलोड करता येतो;
• दूरस्थपणे इलेक्ट्रॉनिक प्रतीची आवश्यकता आहे;
• आधारचे भौतिक दस्तऐवज उपलब्ध नाही;
• आधारची अद्ययावत प्रत इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात आवश्यक आहे.

छापील प्रत खालील परिस्थितीत सोयीची ठरू शकते:

• एखादी शाखा किंवा काउंटर कागदपत्रांवर प्रक्रिया करत आहे;
• ऑफलाइन फाइलसाठी छायाप्रतीची विनंती केली आहे;
• छापील प्रत अधिक सोयीस्कर असते.

ई-आधार हे एक दस्तऐवज स्वरूप आहे; ई-केवायसी, प्रमाणीकरण आणि ऑफलाइन पडताळणी या वेगवेगळ्या पडताळणी पद्धती आहेत.

तुमचा ई-आधार डाउनलोड करण्याची आणि पीडीएफ उघडण्याची प्रक्रिया

UIDAI च्या MyAadhaar वरून ई-आधार डाउनलोड करता येतो. सध्याच्या प्रक्रियेमध्ये खालील टप्प्यांचा समावेश आहे:

पायरी १. MyAadhaar च्या अधिकृत वेबसाइटवर जा आणि डाउनलोड आधार पर्याय निवडा.

पायरी २. निवडलेल्या पर्यायानुसार आधार क्रमांक, नोंदणी आयडी किंवा व्हर्च्युअल आयडी प्रविष्ट करा.

पायरी ३. वेबपेजवर दर्शविलेली कॅप्चा किंवा सुरक्षा कोड चाचणी उत्तीर्ण करा.

पायरी ४. ओटीपीची विनंती करा आणि नंतर संबंधित आधार सेवेशी जोडलेल्या तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर पाठवलेला ओटीपी प्रविष्ट करा.

पायरी ५. पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण करा आणि ई-आधार PDF डाउनलोड करा.

ई-आधारचा पासवर्ड हा आधार कार्ड धारकाच्या नावातील पहिल्या चार अक्षरांपासून (मोठ्या अक्षरांमध्ये) आणि जन्मवर्ष दर्शविणाऱ्या चार अंकांपासून बनलेला असतो. उदाहरणार्थ, १९९० मध्ये जन्मलेल्या राहुलसाठी पासवर्ड RAHU1990 असा असेल.

UIDAI चे आधार ॲप ई-आधार डाउनलोड करण्याची आणि आधारद्वारे पडताळणीयोग्य माहिती निवडकपणे शेअर करण्याची सुविधा देखील प्रदान करते.

टीप: पोर्टलवरील नावे बदलू शकतात; UIDAI ची अधिकृत वेबसाइट आणि MyAadhaar वर सध्याची डाउनलोड प्रक्रिया उपलब्ध आहे.

निष्कर्ष

येथे महत्त्वाची गोष्ट ही आहे की, या स्वरूपामुळे नवीन आधार ओळख निर्माण होत नाही. आधार कार्ड विरुद्ध ई-आधार या वादात, दोन्ही स्वरूपे एकाच आधार आयडीशी संबंधित आहेत, परंतु ई-आधारची आवृत्ती डाउनलोड करण्यायोग्य, पासवर्ड-संरक्षित आणि डिजिटल स्वाक्षरी केलेली असते. UIDAI नुसार, ई-आधारची वैधता प्रत्यक्ष आधार कार्डाइतकीच आहे आणि त्यात ऑफलाइन पडताळणी करता येण्याजोगा एक सुरक्षित QR कोड असतो.

आधार कार्ड आणि ई-आधार यांमधील फरक ते सादर करण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाचा ठरतो: ऑनलाइन सादरीकरणासाठी पीडीएफ चालेल, परंतु कागदी किंवा प्लास्टिक प्रत अधिक सोयीस्कर ठरू शकते.

ई-आधार आणि मूळ आधार कार्ड यांमधील फरक समजून घेतल्याने, कागदपत्रांचे स्वरूप आणि केवायसी किंवा प्रमाणीकरण पद्धत यांमधील फरकही स्पष्ट होतो. व्यावहारिक निवड ही सेवा स्वीकारणाऱ्या संस्थेच्या परवानगी असलेल्या पडताळणी प्रक्रियेवर आणि आधारची किती माहिती उघड करणे आवश्यक आहे यावर अवलंबून असते.

अस्वीकरण : या ब्लॉगवरील माहिती केवळ सामान्य उद्देशांसाठी आहे आणि सूचनेशिवाय बदलू शकते. हा कायदेशीर, कर किंवा आर्थिक सल्ला नाही. वाचकांनी व्यावसायिक मार्गदर्शन घ्यावे आणि स्वतःच्या विवेकबुद्धीनुसार निर्णय घ्यावेत. या मजकुरावर अवलंबून राहिल्यास IIFL फायनान्स जबाबदार राहणार नाही. अधिक वाचा